poniedziałek, 9 listopada 2026



Kiedy w 2025 r. Trump powrócił na fotel prezydenta, ponownie wybrany dzięki obietnicy prowadzenia agresywnej polityki celnej wobec sojuszników w celu przeniesienia produkcji z powrotem do kraju, Kanada ponownie przemyślała swoje podejście. Wojnie handlowej nagle towarzyszyła wyraźna gotowość Trumpa do rozważenia prawdziwej wojny, z lekceważącymi wypowiedziami o aneksji "51. stanu" w celu zlikwidowania "sztucznie wytyczonej" granicy.

Każda groźba nałożenia ceł wydawała się Kanadyjczykom coraz poważniejsza — i budziła coraz większe emocje — a konsensus w Ottawie skupiał się wokół idei, że przywódcy kraju powinni być gotowi znosić krótkoterminowe trudności, jeśli będzie to konieczne, aby wesprzeć bardziej bojowe i agresywne podejście wobec Trumpa.

W marcu 2025 r. Trudeau został zastąpiony przez Carneya, byłego bankiera, którego osiągnięcia w czasie recesji pomogły mu zyskać reputację wiarygodnego menedżera na czasy kryzysu. Carney zobowiązał się do prowadzenia polityki wykorzystującej cła odwetowe jako narzędzie geopolityczne i handlowe w celu powstrzymania Trumpa. Jednak pod koniec 2025 r. podejście to nie przyniosło złagodzenia napięć, więc Carney zmienił taktykę.

Kiedy pod koniec lutego Trump rozpoczął ataki na Iran — i stało się jasne, że wynikający z tego konflikt nie zakończy się szybko — kanadyjscy urzędnicy zdali sobie sprawę, że coraz większa wrażliwość amerykańskich wyborców na ceny stanowi nową kartę przetargową, którą mogą wykorzystać.

Już w październiku trudności gospodarcze, których spodziewali się kanadyjscy urzędnicy, rozprzestrzeniły się na całą amerykańską scenę polityczną. Republikanie starali się zdystansować od Trumpa w kwestiach handlowych; niektórzy po raz pierwszy publicznie sprzeciwili się jego retoryce i wywierali presję na administrację, by ta wycofała się z tych działań.

Senatorka ze stanu Maine, Susan Collins, jedna z nielicznych członków Partii Republikańskiej głosujących przeciwko cłom Trumpa, chwaliła się podczas debaty z demokratą Troyem Jacksonem, że udało jej się uzyskać wyłączenie na cła dla soli drogowej. W stanie Kansas senatorowie Jerry Moran i Roger Marshall starali się zapobiec podjęciu przez prezydenta jakichkolwiek ukierunkowanych działań przeciwko firmie Bombardier, kanadyjskiemu producentowi samolotów, który zatrudnia ok. 1500 osób w Wichita.

W stanie Michigan Republikanie startujący w wyrównanych wyborach również dystansowali się od Trumpa. Kongresman John James, kandydat partii na gubernatora, powiedział, że błagał o szybkie zakończenie wojny handlowej.

Michael Bouchard Jr., debiutujący kandydat do Kongresu z przedmieść Detroit, powiedział: — Nie sądzę, by nasz konflikt handlowy z Kanadą był kwestią, na której powinniśmy skupiać większość naszych wysiłków.

Demokraci dostrzegli okazję, by wysunąć temat handlu na pierwszy plan w wyścigu o miejsce w Senacie, o które walczył Abdul El-Sayed — i ostatecznie zwyciężył. Rywalizacja toczyła się wcześniej głównie wokół przynależności politycznej kandydatów oraz kwestii związanych z Izraelem i bezpieczeństwem narodowym.

Członkowie Michigan Smart Trade Alliance, bezpartyjnej koalicji zrzeszającej przedsiębiorstwa w Michigan, podjęli wysiłki na rzecz przyciągnięcia uwagi mediów. Na początku października grupa umieściła billboard przed salą, w której odbywała się debata w miejscowości Grand Rapids, aby pokazać, ile wojna handlowa kosztuje stan.

"26 mld dol. (102 mld zł) i wciąż rośnie…MICHIGAN PŁACI WIĘCEJ" — głosił napis.

Republikanin Mike Rogers, który przegrał wyborczą rywalizację z El-Sayedem, dostrzegł, że musi odejść od linii Trumpa w sprawie wojny handlowej. Dzień wcześniej opublikował nową reklamę, w której siedział w barze z otwartą butelką Labatt Blue — jasnego piwa typu lager warzonego w Kanadzie, które zyskało kultowe grono zwolenników wśród amerykańskich fanów hokeja.

— Tutaj, w Michigan, wiemy, że Kanada nie jest naszym wrogiem. Musimy natychmiast zakończyć tę wojnę celną — powiedział Rogers. Jednak dla niego i dla wielu innych Republikanów ta konkluzja nadeszła zbyt późno.

onet.pl\Politico


Zespoły negocjacyjne z Moskwy i Kijowa mają spotkać się ze Stanami Zjednoczonymi w Abu Zabi w dniach 10–11 listopada. Będzie to pierwsze trójstronne spotkanie stron od lutego br., które odbędzie się po miesiącu intensyfikacji działań dyplomatycznych i coraz bardziej niecierpliwych żądań ze strony Trumpa dotyczących zawarcia porozumienia.

W tym czasie przywódca Norwegii niejednokrotnie znalazł się w centrum burzy. Współpracując ze swoim bliskim przyjacielem i regionalnym sojusznikiem, prezydentem Finlandii Alexandrem Stubbem, Store próbował w zeszłym miesiącu uratować chwiejący się proces pokojowy, organizując w Oslo spotkanie z wysłannikiem Trumpa, Stevem Witkoffem, oraz prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim.

Dzięki temu Ukraina i Stany Zjednoczone ponownie znalazły wspólny język, co przygotowało grunt pod rozmowy w Abu Zabi. Jednak dzień po spotkaniu w Oslo Witkoff przebywał w Sankt Petersburgu, gdzie wprost chwalił Putina jako "humanistę" — stwierdzenie to wywołało przerażenie wśród wielu europejskich sojuszników Ukrainy.

Store stwierdził, że jest zbyt dyplomatyczny, by ujawnić, jak ta uwaga na niego wpłynęła. Dodaje jednak, że "Nie znalazłoby to miejsca w moim słowniku".

Biorąc pod uwagę kluczową rolę Witkoffa w negocjacjach, a także niedawną deklarację samego Trumpa, że Rosja zachowuje się w Ukrainie "w porządku", czy Store ufa Amerykanom jako strażnikom sprawiedliwego procesu pokojowego dla Ukrainy? Czy Europa powinna im ufać, czy nie?

Pomimo całego swojego taktu i doświadczenia w roli ministra spraw zagranicznych, 66-letni Norweg nie odpowiada jednoznacznym "tak".

— Wierzę, że Stany Zjednoczone szukają sposobu na zakończenie tej wojny — mówi.

We wtorek 27 października Store i Stubb wzięli sprawy w swoje ręce. Zamiast czekać, aż Stany Zjednoczone wynegocjują z Putinem porozumienie, które miałoby ogromne konsekwencje dla Europy, podnieśli słuchawkę i zadzwonili bezpośrednio do Kremla.

Był to rzadki gest ze strony przywódców popierających Ukrainę wobec Putina, który został odizolowany przez Europę od czasu rozpoczęcia pełnej inwazji Rosji w 2022 r. Ich 90-minutowa rozmowa zaskoczyła i zasmuciła niektórych sąsiadów krajów skandynawskich, takich jak Dania i Łotwa, którzy uważali, że Europa powinna nadal izolować rosyjskiego agresora.

Store odrzuca tę koncepcję i broni decyzji o nawiązaniu bezpośredniego kontaktu z Putinem. — Przyznajmy to. On nie jest odizolowany — mówi. — Jedyny głos docierający do Moskwy pochodzi z Waszyngtonu — dodaje.

Norweski premier dodaje, że chociaż Norwegia i Finlandia utrzymują dobre stosunki z amerykańskimi negocjatorami, wojna toczy się w Europie. — Życie z miesiąca na miesiąc… z myślą, że ta wojna zakończy się dzięki temu, że Europa nie rozmawia z Moskwą, jest moim zdaniem iluzją… Uważamy, że do Putina powinny docierać europejskie głosy z przesłaniem wyjaśniającym, dlaczego i w jaki sposób wspieramy Ukrainę — mówi.

Jak Store scharakteryzowałby stan umysłu Putina po rozmowie z nim? Czy podczas rozmowy wydawał się racjonalny?

— Opisałbym jego zachowanie jako profesjonalne, jako racjonalne — mówi norweski premier. — Była to rozmowa, co do której zgodziliśmy się na uzgodnione zasady: nie będziemy sobie przerywać, będziemy trzymać się [treści] oświadczeń. Jego argumenty zostały przekazane całkowicie jasno — dodaje.

(...)

W zeszłym tygodniu Trump i jego zespół zasugerowali, że Stany Zjednoczone pracują nad gruntowną reorganizacją europejskiego bezpieczeństwa, która — jak stwierdził prezydent — może dotyczyć "całej Europy".

Zięć Trumpa, Jared Kushner, stwierdził, że celem jest "opracowanie praktycznych rozwiązań, które uwzględnią obawy wszystkich stron dotyczące bezpieczeństwa".

Jednak włączenie przyszłej roli Ameryki w europejskim bezpieczeństwie do negocjacji dotyczących zakończenia rosyjskiej inwazji na Ukrainę jest nie do przyjęcia dla Norwegii, a także — jak twierdzi Store — dla innych krajów skandynawskich i bałtyckich.

— Wszelkie kwestie związane z europejską architekturą bezpieczeństwa będą musiały zostać rozpatrzone po zakończeniu wojny — mówi.

Rosja wciąż powraca do pomysłów, które miała pod koniec [2021 r.], dotyczących tego, gdzie NATO mogłoby być obecne, a gdzie nie. To nie Rosja ma o tym decydować. Nie ma to nic wspólnego z obecnym etapem negocjacji — dodaje.

W prywatnych rozmowach niektórzy europejscy urzędnicy godzą się z faktem, że powtarzające się ataki Trumpa na sojuszników z NATO osłabiły już skuteczność sojuszu jako środka odstraszającego przed rosyjską agresją.

Store podkreśla, że NATO pozostaje w dobrej kondycji.

onet.pl\Politico


Natomiast z Braunem PiS zaczyna się oswajać. Lider Korony Polskiej poprosił wtedy w tłumie pod TK Kaczyńskiego, by zrobili sobie wspólne zdjęcie. W Polskę poszło: stoją obok siebie Kaczyński i Braun. Braun przeszedł dzięki temu chrzest na cywilizowanego polityka. Potem prezes PiS tłumaczył, że tak już ma, że się zwykle uśmiecha, jakby chciał pomniejszyć wagę tej sceny. Kaczyński o Braunie już nie mówi wprost, że jest politykiem "nienormalnym i niecywilizowanym", choć stwierdza, że podtrzymuje takie swoje słowa z przeszłości. Jakaś nić zaufania się stworzyła między PiS a Braunem. Wątła, ale jednak. Wpływowy człowiek z prawicy: — Były obawy, że Braun będzie zdjęcia z Kaczyńskim i innymi politykami PiS wykorzystywał do żartów w internecie. Ale on tego nie zrobił. Nie ma rozmów o koalicji, ale jest krok do przodu.

Braun ma swój pomysł na wyjście z kryzysu wokół TK. "Jedynie wyjście z tej sytuacji klinczu praworządności, w jakim znalazła się Polska, to wyjście z UE" — stwierdził lider Korony. I do tego też przekonywał prezydenta. Nazywa to "resetem niepodległościowym". Dla pałacu i Nowogrodzkiej to jednak szaleństwo.

(...)

Przed TK miała miejsce taka scenka: prezes PiS był w zaimprowizowanym studiu Republiki, a obok przechodził Morawiecki. Kaczyński rzucił władczo: "Słuchaj, Mateusz, jedność to jedność. Siadaj tutaj, siadaj". Ale Morawiecki nie zareagował. Nie publicznie, ale zakulisowo politycy PiS kolportowali, z satysfakcją zresztą, też inne nagranie: na nim jeden z demonstrantów wyzywał Morawieckiego od zdrajców. Aby uciekać ze strefy zgniotu, Morawiecki wyszedł z pomysłami na komisję śledczą ds. zamachu stanu i powołanie na premiera technicznego znanego z ortodoksyjnie katolickich poglądów w sprawie aborcji Marka Jurka. Pomysły te na prawicy zignorowano.

Im dalej od uniesienia pamiętnej piątkowej nocy przed TK, tym więcej pretensji na prawicy i oznak powrotu na utarte tory. Człowiek z prawicy: — Każdy chciał się pojawić przed TK, bo chciał zaistnieć. Przez chwilę mieli tylko jednego wroga. Tuska.

Premier tym wrogiem pozostanie. Na prawicy wręcz ścigają się, kto chciałby go na dłużej wsadzić do więzienia za zamach stanu w TK. Bryluje w tym prezes PiS. Art. 127 Kodeksu karnego mówi: "Kto, mając na celu (...) zmianę przemocą konstytucyjnego ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, podejmuje w porozumieniu z innymi osobami działalność zmierzającą bezpośrednio do urzeczywistnienia tego celu, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 10 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności". Jarosław Kaczyński mówi o 30 latach odsiadki.

onet.pl\Newsweek


Poprosiliśmy Rosjan o zgodę /!/ na udzielenie Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa na wzór artykułu 4 i artykułu 5 NATO - powiedział w poniedziałek mediom amerykański urzędnik przed rozmowami trójstronnymi w Abu Zabi. USA zaproponowały też rozszerzenie trójstronnego formatu rozmów o przedstawicieli Europy.

Deklaracje te padły podczas telekonferencji prasowej amerykańskich urzędników przed rozpoczynającymi się we wtorek rozmowami trójstronnymi Rosji, Ukrainy i USA w Abu Zabi, stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Oficjele, którzy występowali pod warunkiem zachowania anonimowości, powiedzieli, że chcą, by kolejne rundy rozmów odbywały się w formacie wielostronnym - z udziałem przedstawicieli Europy. W wizji Amerykanów chodzi o to, by można było równolegle prowadzić rozmowy na temat zakończenia walk, a także powojennego porządku bezpieczeństwa w Europie.

- Proponujemy, by po tym spotkaniu trójstronnym włączyć Europejczyków do rozmów i prowadzić je dwiema równoległymi ścieżkami - tak, by każda pomagała rozwiązać drugą - powiedział urzędnik podczas telekonferencji prasowej przed zaplanowanymi na wtorek i środę rozmowami w Abu Zabi. Jak dodał, USA chcą przejść od formatu trójstronnego do szerszego formatu wielostronnego.

- Ukraina to popiera. Europejczycy to popierają. My jako mediatorzy też to popieramy. (...) Mamy nadzieję, że przekonamy do tego Rosjan - dodał, choć przyznał, że Rosjanie mają "niesmak" do Europy w związku z rzekomym torpedowaniem rozmów w Stambule w 2022 r. 
 
/Propaganda Kremla: rosyjskie żądania były - jak i dziś - nie do zaakceptowania, oznaczały kapitulację Ukrainy i stratę suwerenności. Ukraina odstąpiła od rozmów po początkowym okresie walk, kiedy sytuacja się ustabilizowała, a Rosjanie nie zdobyli Kijowa i się wycofali. Rola Europy w tym czasie była raczej symboliczna, choć ważna. Natomiast teraz Trump ewidentnie gra pod Putina - red./

Przedstawiciel USA potwierdził, że w Abu Zabi będą obecni przedstawiciele E3, tj. Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii oraz Włoch, NATO i Unii Europejskiej. Z kontekstu zapowiedzi urzędników wynikało, że amerykańscy wysłannicy, Jared Kushner i Steve Witkoff, mają skonsultować się z nimi przed rozmowami trójstronnymi.

Przedstawiciele Waszyngtonu powiedzieli, że podczas ostatniej wizyty Witkoffa w Petersburgu Władimir Putin "z entuzjazmem" zareagował na propozycję w sprawie podjęcia rozmów o powojennej "architekturze bezpieczeństwa".

- Powiedzieliśmy, (...) że jeśli celem jest zakończenie tej wojny; nie dalsza (...) ekspansja, a prawdziwy pokój, który mógłby być trwały i bezpieczny, w którym ludzie mieliby przewidywalność, i prawdziwe zachęty dla stron, aby dotrzymywały obietnic, a w razie ich złamania nakładano by kary, to uważamy, że możemy wypracować sensowne rozwiązanie - mówił jeden z urzędników. - Prezydent Putin powiedział: "Słuchajcie, taki jest właśnie nasz zamiar" - relacjonował.

Amerykański przedstawiciel sugerował, że to z inicjatywy USA doszło do rozmów przywódców Norwegii i Finlandii z Władimirem Putinem i że był to krok w dobrym kierunku. Zaznaczył jednak, że potrzeba więcej bezpośrednich kontaktów Europy z Rosją.

Mówiąc o potencjalnym układzie powojennym, Amerykanie ujawnili, że zwrócili się do Rosji o zgodę na udzielenie Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa na kształt tych z artykułu 4 i 5 NATO (art. 5 to klauzula sojusznicza, przewidująca, że atak na jednego członka organizacji jest atakiem na wszystkie państwa, i zakładająca zbrojną odpowiedź - PAP), a sam Sojusz udzieliłby podobnych gwarancji.

- To, co otrzymałaby Ukraina, byłoby więc w praktyce bardzo podobne do NATO - powiedział jeden z oficjeli.

- Uzyskanie amerykańskiej gwarancji bezpieczeństwa to naprawdę bardzo poważna sprawa. (...) Prezydent Zełenski będzie musiał go (prezydenta Donalda Trumpa - PAP) o to poprosić, a on będzie musiał się zgodzić. (...) To bardzo poważne zobowiązanie pod względem zasobów, finansowania i wsparcia wojskowego - przyznał urzędnik.

Oficjele mówili też, że mają nadzieję na reaktywację i wzmocnienie Rady NATO-Rosja jako forum dialogu między obiema stronami.

Amerykanie przewidują również konsultacje w sprawach dotyczących bezpieczeństwa, utworzenie kanałów komunikacji kryzysowej i wzajemne kroki na rzecz deeskalacji.

Rozmowy w Abu Zabi zostaną podzielone na dwie sesje: pierwsza dotyczy monitorowania potencjalnego rozejmu i bezpieczeństwa po wojnie. Stronę amerykańską reprezentować będzie dowódca sił USA i NATO w Europie, gen. Alexus Grynkewich. Druga sesja dotyczyć będzie spraw terytorialnych i innych kwestii.

Mówiąc o sprawach związanych z terytorium, urzędnicy zaznaczyli, że choć publiczne stanowiska obu krajów się nie zmieniły - Rosja chce całego Donbasu, a Ukraina zawieszenia broni na linii kontaktu - to prywatnie sygnalizowały pewną elastyczność.

Amerykanie nie spodziewają się przełomu w Abu Zabi. Ostateczne "pakiety" ustaleń mają powstać na kolejnych spotkaniach.

PAP