2 września 1945 roku zakończyła się II wojna światowa, a jednym z jej rezultatów były narodziny nowego supermocarstwa - Stanów Zjednoczonych Ameryki. USA były wiodącym na świecie producentem ropy naftowej, stali, samolotów, samochodów i elektroniki. Posiadały dwie trzecie światowych rezerw złota i ponad połowę światowych mocy produkcyjnych. W 1947 r. Stany Zjednoczone odpowiadały za jedną trzecią światowego eksportu i ponad dwukrotnie przewyższały wartość amerykańskiego importu. Dolar stał się światową walutą rezerwową, a Ameryka światowym wierzycielem.
Pierwsze we wszystkim - żadne imperium w przeszłości nie osiągnęło takich wyżyn. "Z ekonomicznego punktu widzenia świat leżał u stóp Ameryki" - pisze historyk Paul Kennedy. Wydawało się, że militarnie również. USA miały najpotężniejsze siły powietrzne na świecie - 85 tys. samolotów, drugie miejsce z dużą luką zajmował ZSRR - 18 tys. Amerykańska marynarka wojenna wielokrotnie przewyższała wszystkie inne razem wzięte. USA były jedynym posiadaczem broni atomowej.
(...)
Pod koniec wojny siły zbrojne USA liczyły 12 milionów ludzi. Jak na kraj o populacji 132 milionów - bardzo dobry wynik, nie ustępujący nawet ZSRR, który według spisu ludności z 1939 roku liczył 170 milionów ludzi. Problem tkwił w strukturze amerykańskiej machiny wojskowej. Marynarka Wojenna i Siły Powietrzne pochłaniały ogromne zasoby ludzkie - odpowiednio 3,3 miliona i 2,4 miliona osób. Z pozostałych 8,3 miliona, tylko 2,8 miliona trafiło bezpośrednio do Armii Sił Lądowych (AGF) - czyli dywizji i dołączonych do nich jednostek wzmacniających. Reszta, jak to z przymrużeniem oka ujął generał McNair, dowódca AGF, stała się "niewidzialną hordą ludzi" zaangażowanych w służbę garnizonową i logistykę w ogromnych łańcuchach dostaw na całym świecie.
Kiedy Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny w 1941 roku, amerykańskie dowództwo, wciąż obawiając się upadku ZSRR, obliczył, że w tym przypadku do pokonania Niemiec i Japonii będzie wymagać 334 dywizji. Całkiem rozsądna liczba, ponieważ Niemcy podczas II wojny światowej mieli w aktywnej armii 250-270 dywizji (wszystkie sformowane około 550), a Japończycy do końca wojny mieli 145 dywizji. Ale okazało się, że z dostępnymi zasobami ludzkimi Amerykanie nie zbliży się do tych liczb. Niemożliwe jest posiadanie "wszystkich największych" naraz - marynarki wojennej, lotnictwa i armii.
Stany Zjednoczone ograniczyły się do sformowania 89 dywizji (plus 6 dywizji piechoty morskiej), z których 68 walczyło w Europie. Biorąc pod uwagę 26 brytyjskich, wystarczyło to do złamania oporu Niemców na froncie zachodnim i włoskim. Ale to przy założeniu, że 60-70 proc. sił Wehrmachtu pochodziło z frontu sowiecko-niemieckiego.
Rozpoczęta z sukcesem 6 czerwca 1944 r. operacja Overlord szybko zaowocowała serią ciężkich bitew pozycyjnych w Normandii i dopiero 25 lipca Amerykanom udało się przełamać niemieckie pozycje obronne w pobliżu Saint-Lô i wejść w przestrzeń operacyjną. 25 sierpnia Paryż został wyzwolony, a alianci ruszyli w kierunku granicy III Rzeszy. W tych letnich bitwach Niemcy użyli 37 dywizji przeciwko 35 dywizjom alianckim, w tym 20 amerykańskim. Liczby te nie dają pełnego obrazu walczących grup, ponieważ dywizje anglo-amerykańskie były zauważalnie "grubsze" od niemieckich, a dodatkowo dysponowały masą jednostek wzmacniających, przez co rzeczywisty stosunek liczbowy, według obliczeń historyka Niklasa Zetterlinga, wynosił 3,8:1. Ale jest jeszcze jedna ważna rzecz: nawet przy takich nakładach Niemcy z powodzeniem utrzymywali front przez siedem tygodni, a załamał się on tylko dlatego, że ich rezerwy strategiczne w tym momencie poszły dokładnie w przeciwnym kierunku - na Białoruś.
23 czerwca rozpoczęła się tam strategiczna ofensywa Armii Czerwonej (operacja Bagration), podczas której Grupa Armii Centrum została pokonana w ciągu kilku dni. Próbując zaszyć rozległy front, Niemcy przerzucili tam 35 dywizji, w tym 12 dywizji czołgów i dywizji zmotoryzowanych. Nie trzeba wielkiej wyobraźni, aby przewidzieć rezultat ich pojawienia się w Normandii i podwojenia grupy przeciwnej aliantom - żadne przełamanie pod Saint-Lô nie byłoby możliwe.
Aby być uczciwym, to samo odnosi się do Bagration: rażący sukces operacji wynikał z faktu, że Grupa Armii Centrum miała tylko jedną dywizję pancerną w rezerwie na swoim 900-kilometrowym froncie. W tym czasie osiem niemieckich dywizji pancernych walczyło z aliantami na niewielkim skrawku ziemi w pobliżu normandzkiego miasta Caen. Gdyby te mobilne jednostki znajdowały się na Białorusi w czerwcu 1944 r., Bagration miałby znacznie jaśniejszy wygląd lub nawet całkowicie zawiódł.
Krótko mówiąc, latem 1944 r. jednoczesne działania na froncie zachodnim i wschodnim zapewniły niezbędną synergię, aby zadać Wehrmachtowi klęskę, z której już się nie podniósł. To właśnie miał na myśli generał Eisenhower, głównodowodzący siłami alianckimi w Europie, kiedy w 1942 roku określił utrzymanie ZSRR z dala od wojny jako kluczowe zadanie dla Stanów Zjednoczonych. /?/ "Jeśli Rosja się wycofa, nie widzi dla nas nic lepszego niż impas", powiedział sekretarz wojny Henry Stimson.
Ale nawet w bardzo sprzyjających warunkach, które rozwinęły się w rzeczywistości, armia amerykańska w Europie jesienią i zimą 1944 r. doświadczyła poważnych braków kadrowych. Od momentu lądowania do końca września straciła 152 tys. ludzi, w tym 36 tys. zabitych i zaginionych. Straty stosunkowo niewielkie jak na standardy frontu wschodniego, ale ponieważ 95 proc. z nich stanowili piechurzy i czołgiści, szybko okazało się, że amerykańskie dywizje nie mają kogo wysyłać do ataków.
Do tego czasu armia amerykańska pozyskała już wszystkich ludzi, których mogła usunąć z gospodarki kraju bez narażania na szwank swojego zadania bycia arsenałem przemysłowym dla całej koalicji antyhitlerowskiej. W cywilnej sile roboczej nie było już wolnych zasobów ludzkich; pełne zatrudnienie odnotowano w Ameryce do samego końca wojny. Wojsko zostało poproszone o samodzielne poradzenie sobie z "kryzysem piechoty i czołgów". Na linię frontu zaczęto przerzucać łącznościowców, strzelców przeciwlotniczych, urzędników, kucharzy. Do AGF przeniesiono nawet 24 tysiące podchorążych szkół lotniczych. Cały ten kontyngent miał bardzo mgliste pojęcie o walce piechoty i nie było czasu na ich szkolenie, co logicznie doprowadziło do nowej rundy strat.
Oto typowa historia ze wspomnień Beltona Coopera, oficera batalionu remontowego w amerykańskiej 3 Dywizji Pancernej. W szczytowym momencie bitwy o Ardeny otrzymał rozkaz obsadzenia 17 nowych czołgów, do czego wysłano mu 17 zmechanizowanych kierowców, świeżo po szkoleniu, oraz 35 świeżo wyszkolonych piechurów, z których większość nigdy wcześniej nie widziała czołgu z bliska. Ale rozkazy to rozkazy: każdemu mechanikowi-kierowcy przydzielono dwóch żołnierzy, którym pośpiesznie pokazano podstawowe części sprzętu i trzykrotnie oddano strzały z wieżyczki. Po kilku godzinach takiego "szkolenia" czołgi zostały wysłane na front, a Cooper wkrótce znalazł 15 z tych 17 pojazdów trafionych i spalonych. Czy ktokolwiek z załogi przeżył i ilu? - pozostało dla niego nieznane. "Niestety, taka tragedia miała się powtórzyć jeszcze nie raz" - podsumowuje.
W końcu Ardeny były powrotem do niemieckiej bestii, która była już śmiertelnie ranna; w czasach swojej świetności była znacznie straszniejsza. "Biorąc pod uwagę sytuację systemu zaopatrzenia armii amerykańskiej, wydaje się wysoce nieprawdopodobne, by mogła ona sprostać wyzwaniu polegającemu na zlikwidowaniu dodatkowych 5,5 miliona Niemców (których Wehrmacht stracił na froncie wschodnim w latach 1941-1945) bez poniesienia odpowiednich strat" - podsumowuje Zetterling. Innymi słowy, mimo całej potęgi Ameryki, wyrzucenie z wojny któregokolwiek z jej pozostałych dwóch kluczowych sojuszników, Wielkiej Brytanii lub ZSRR, doprowadziło do pata: Austazja jest na zawsze w stanie wojny z Oceanią, ale żadna z nich nie może ostatecznie wygrać. (Oczywiście dotyczy to również Stanów Zjednoczonych, bez których udziału w II wojnie światowej bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy nie jest historycznie przewidywalna).
Jednak w 1945 roku niewiele osób było w stanie zastanowić się nad tym problemem. Po zwycięstwie nad Niemcami i Japonią wszystko inne wydawało się Amerykanom dziecinnie proste. W Stanach Zjednoczonych, według słów historyka Theodore'a Wilsona, narodził się "mit amerykańskiej potęgi porównywalnej do Lewiatana, tak niewyczerpanej i niewytłumaczalnej jak same źródła demokracji".
Wkrótce mit ten został poddany pierwszemu testowi.
W ciągu roku od rozpoczęcia, wojna koreańska (1950-1953) przekształciła się w taki właśnie impas. Po szybkim pokonaniu armii Kim Il Sunga, Amerykanie zostali kontratakowani przez nagły "milion chińskich ochotników"; front powrócił do pierwotnego 38 równoleżnika, gdzie zamarł. To właśnie tutaj amerykańska przewaga techniczna, spotęgowana zakazem Stalina użycia radzieckiego i chińskiego lotnictwa nad większością Korei, okazała się bezsilna wobec upartego i zmotywowanego wroga, a nawet głęboko zakopanego w ziemi.
Próbując znaleźć wyjście z koreańskiego impasu pozycyjnego, wojskowi kilkakrotnie sugerowali Białemu Domowi rozszerzenie wojny na Chiny poprzez rozpoczęcie ataków atomowych przeciwko nim. Przewidywalnie doprowadziło to do przystąpienia do wojny ZSRR, który zawarł wówczas sojusz wojskowy z Pekinem, ale nikt nie mógł przewidzieć, co stanie się dalej. Zwłaszcza biorąc pod uwagę, że po wysłaniu 7 dywizji do Korei, Ameryka pozostawiła tylko 6 dywizji do obrony Europy.
Nic dziwnego, że Eisenhower, który objął urząd prezydenta w styczniu 1953 roku, wolał zły pokój od dobrej wojny światowej. W rzeczywistości jego program wyborczy opierał się na obietnicy pokoju. Jeszcze w 1944 roku Henry Stimson narzekał: "Gdy tylko nadchodzą wieści o naszych zwycięstwach, wszyscy chcą założyć marynarki i odejść ze służby. Ciekawą cechą naszych wspaniałych ludzi w Stanach Zjednoczonych jest to, że w ogóle nie czują się uczestnikami wojny i nie widzą potrzeby żadnego poświęcenia - zupełnie jak dzieci". Jest to jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku wojny, która osiągnęła impas: według sondaży w pierwszym roku poparcie dla wysłania wojsk do Korei spadło z 78% do 38%.
onet.pl\The Moscow Times
