piątek, 6 lutego 2026



Sowiecki agitator, dowolnie powielający chińskie tezy propagandowe, B. Aleksandrow, w broszurze ideologicznej pt. Tybet pisze m.in., że: „pod przykrywką hasła «niepodległości Wielkiego Tybetu» Anglicy usiłowali w latach 1937–1939 zorganizować przy pomocy przedstawicieli kół lamajsko-feudalnych zbrojny pochód na Chiny”. Dalej precyzuje, że „imperializm brytyjski już od dawna starał się wyzyskać pojęcie «etnografi cznego» Tybetu po to, aby wystąpić w roli «zjednoczyciela» ziem tybetańskich, czyli podporządkować swojej władzy olbrzymią część Chin w Centralnej Azji”. Aleksandrow twierdzi też, że „Lhasa bezspornie uznała zwierzchnią władzę Chin”, a Dalajlama V (1622–1682) „udał się do Pekinu, by otrzymać od cesarza chińskiego zgodę i zatwierdzenie swej władzy nad Tybetem”. Wbrew faktom historycznym podaje też, że „knowania brytyjskiego imperializmu w Tybecie i próby rozpętania wojny przeciw Chinom we wschodnim Tybecie skłoniły władze Lhasy do szukania, za pośrednictwem panczenlamy, porozumienia z Chinami”, a „rozmowy na ten temat przerwała dopiero śmierć dalajlamy w grudniu 1934 roku [...]. Zarówno sytuacja polityczna, jak i obrządek lamaistyczny wymagały powrotu panczenlamy jako regenta do Lhasy, celem przejęcia władzy nad wyznaniem i krajem w okresie przejściowym aż do znalezienia nowego «wcielenia» dalajlamy. W roku 1935 panczenlama powrócił do Lhasy jako głowa lamaizmu i pełnomocnik centralnego rządu chińskiego”.

Publikacje tego typu były ważne ze względu na wydźwięk propagandowy, natomiast błędy merytoryczne (łącznie z datą zgonu Dalajlamy XIII, rolą panczenlamy etc.) były normą. Na przykład Panczenlama IX nie był regentem, „głową lamaizmu”, pełnomocnikiem rządu chińskiego, nikt w Lhasie nie korzystał z jego mediacji, do Tybetu nie powrócił, choć chciał i powrót planował, ale zmarł w drodze. Aleksandrow komentuje obecność kilku Brytyjczyków i Amerykanów w Lhasie pod koniec lat czterdziestych XX wieku słowami: „Wysyłani do Tybetu amerykańscy agenci i wywiadowcy badają kraj wzdłuż i wszerz pod kątem widzenia warunków strategicznych i ekonomicznych, organizują spiski i prowadzą demoralizującą propagandę za oderwaniem Tybetu od Chin”.

Jerzy Bayer Waldemar J. Dziak - Tybet