Łotwa od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku przeszła udaną transformację – stała się państwem demokratycznym, wolnorynkowym i weszła w struktury UE i NATO. Bez wątpienia należy dziś do grona krajów wysoko rozwiniętych, jednak pomimo tych sukcesów potrzebuje zdecydowanych reform, by przezwyciężyć obecną stagnację polityczną i gospodarczą. Logika łotewskiej polaryzacji, która pozwalała przez ostatnie 15 lat utrzymać partie prorosyjskie z dala od władzy centralnej, spowodowała powstanie systemu technokratycznych rządów koalicyjnych, bez wizji rozwoju. Polityczny kordon pozwolił ochronić państwo przed rosyjskimi wpływami, ale jednocześnie blokował dalszą modernizację. Bez szeroko zakrojonej reformy Łotwie grozi dalsza długotrwała stagnacja społeczno-gospodarcza.

W centrum łotewskiego systemu politycznego znajduje się jednoizbowy parlament (łot. Saeima) o dość szerokich uprawnieniach. Sprawuje on nie tylko funkcje ustawodawcze i kontrolne, lecz także ma uprawnienia konstytucyjne do nominowania urzędników i rozwijania współpracy międzynarodowej, które czynią go organem o silnej pozycji ustrojowej względem władzy wykonawczej i sądowniczej. Samodzielnie wybiera głowę państwa, ale również najważniejszych urzędników oraz sędziów. Silną pozycję parlamentu osłabia fragmentaryzacja krajowej sceny politycznej. Mimo 5-procentowego progu wyborczego jest on silnie rozdrobniony; do wyborów przystępuje kilkanaście (13–19) bloków wyborczych, z czego zazwyczaj 8–10 uzyskuje mandaty. Większość z nich to sojusze niejednokrotnie niewielkich ugrupowań regionalnych. W praktyce oznacza to, że w jego skład wchodzi nawet kilkanaście partii.

Poza fragmentaryzacją kolejnym problemem jest logika polaryzacji politycznej. W kraju funkcjonują dwa elektoraty – łotewski oraz rosyjskojęzyczny – czego konsekwencją jest tradycja powstawania koalicji kordonowych, tj. łotewskich partii centroprawicowych, których celem jest blokowanie możliwości wejścia do rządu ugrupowań popieranych przez elektorat rosyjskojęzyczny.

(...)

W ciągu ostatnich czterech lat przez Łotwę przeszły dwie silnie polaryzujące debaty publiczne. Pierwsza miała miejsce, gdy po rosyjskiej inwazji na Ukrainę państwo łotewskie postanowiło przeprowadzić (spóźnione) działania desowietyzacyjne. Część z nich była dość spektakularna, jak usunięcie „Pomnika żołnierzy Armii Radzieckiej – wyzwolicieli radzieckiej Łotwy i Rygi z rąk okupantów niemiecko-faszystowskich”. Większość zmian napotkała trudności w realizacji, szczególnie te, których celem było wprowadzenie prawa pozwalającego na odbieranie obywatelstwa osobom otwarcie wspierającym reżim w Moskwie. W praktyce przepisy te okazały się martwe lub bardzo trudne do wdrożenia.

Prawo pisane pod wpływem „patriotycznego wzmożenia” spowodowało pogłębienie nieufności między łotewską większością a rosyjskojęzyczną mniejszością. W konsekwencji zmniejszyła się partycypacja polityczna rosyjskojęzycznej części społeczeństwa.

Drugi wstrząs społeczny nastąpił jesienią 2025 r., gdy po wielogodzinnych obradach parlament przyjął ustawę o wystąpieniu z tzw. konwencji stambulskiej. W reakcji na to w centrum Rygi odbyła się manifestacja, w której uczestniczyło kilka tysięcy osób sprzeciwiających się decyzji Saeimy.

Deficyty zaufania społecznego oraz niezdolność instytucji państwowych do szybkiego reagowania na potrzeby społeczeństwa mają swój wyraz m.in. w przedłużającej się debacie dotyczącej „przerostu biurokracji” w kraju. Nabrała ona nowego tempa wraz z drugą kadencją Donalda Trumpa w USA i zapowiedziami powołania przez Elona Muska Departamentu Efektywności Rządowej (DOGE). Jesienią 2024 r. prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs wskazał jako główny problem państwa „supernormatywizm” biurokracji, a jej przerost uznał za czynnik blokujący rozwój. Poskutkowało to powołaniem wiosną 2025 r. przez premier Siliņę specjalnej instytucji zajmującej się zmniejszeniem biurokracji.

Paradoksalnie administracja publiczna na Łotwie wcale nie jest nadmiernie rozbudowana. Liczba pracowników tego sektora jest porównywalna z ich liczbą w innych państwach bałtyckich (i nordyckich), choć jest wyższa niż średnia w UE i OECD. O wiele większy problem stanowi nieefektywność. Powodem jest logika działania, zgodnie z którą główny nacisk kładzie się na prawomocne przeprowadzenie procesu i bardziej formalny niż rzeczywisty jego rezultat. Część reform i planów modernizacyjnych pozostaje więc w zawieszeniu, a większości z tych koniecznych i publicznie popieranych nie wdraża się konsekwentnie, co skutkuje medialną narracją o przeroście biurokracji i takim odbiorem społecznym.

Problemy państwa łotewskiego są wykorzystywane m.in. przez szerzoną za pomocą mediów rosyjską propagandę, która wyolbrzymia realne wyzwania do poziomu absurdu, tworząc fałszywy obraz państwa upadłego, zależnego od UE i w kontrze stawiając „cudowne lata sowieckiej prosperity”. Długotrwałe rozpowszechnianie narracji o państwie upadłym ma na celu dyskredytację Łotwy nie tylko na świecie, lecz także wśród jej społeczeństwa, co ma skutkować utrzymywaniem się niskiego zaufania społecznego. Jednocześnie prowadzi to do skrajnego upolitycznienia debaty dotyczącej reformy państwa – nawet uzasadniona krytyka niewydolności czy problemów społeczno-gospodarczych jest przez stronę rządzącą podważana jako atakowanie państwa i uleganie rosyjskiej propagandzie.

osw.waw.pl

Prezydent USA Donald Trump powiedział we wtorek włoskiemu dziennikowi "Corriere della Sera", że premier Włoch Giorgia Meloni nie chce pomagać Stanom Zjednoczonym w wojnie z Iranem. Podkreślił, że jest tym "zszokowany".

Trump oznajmił w rozmowie telefonicznej z włoską gazetą, że Meloni "nie chce pomóc (Stanom Zjednoczonym) pozbyć się broni nuklearnej". Dodał, że szefowa rządu w Rzymie nie chce pomóc podobnie, jak NATO.

Amerykański przywódca przyznał, że od dawna nie rozmawiał z Meloni.

"Jest bardzo inna niż myślałem" - ocenił prezydent USA. "To nie jest ta sama osoba, a Włochy nie będą tym samym krajem" - ocenił.

"Jestem nią zszokowany. Myślałem, że ma odwagę, myliłem się" - dodał Trump, odnosząc się do braku zaangażowania Włoch w wojnę z Iranem.

Po tym, gdy Meloni uznała za niedopuszczalną krytykę Trumpa pod adresem papieża Leona XIV, prezydent USA powiedział, że "niedopuszczalne" jest to, co robi włoska premier.

"Nie obchodzi jej to, czy Iran ma broń nuklearną, i że wysadziłby Włochy w powietrze w dwie minuty, gdyby miał taką możliwość" - ocenił Trump.

Wyraził także opinię, że "papież nie ma pojęcia, co dzieje się w Iranie".

"Nie rozumie i nie powinien wypowiadać się o wojnie, bo nie wie, co się tam dzieje. Nie rozumie, że w ubiegłym miesiącu zabili w Iranie 42 tys. manifestantów" - powiedział prezydent USA.

Władze Włoch nie zgodziły się w marcu na lądowanie amerykańskich bombowców w bazie lotniczej Sigonella na Sycylii. Meloni argumentowała, że w tej sprawie strona włoska "skrupulatnie przestrzegała traktatów i porozumień, regulujących relacje z USA".

Prezydent USA w niedzielę mocno skrytykował papieża na swojej platformie społecznościowej Truth Social oraz w późniejszej rozmowie z dziennikarzami w bazie wojskowej Andrews pod Waszyngtonem. Napisał, że Leon XIV jest "słaby w kwestii przestępczości i innych rzeczy" oraz "fatalny w polityce zagranicznej". Trump opublikował też grafikę wygenerowaną przez sztuczną inteligencję, na której widoczny jest on sam, ubrany w szaty Jezusa. Obrazek w poniedziałek został usunięty z prezydenckiego konta.

Leon XIV powiedział w poniedziałek dziennikarzom, że będzie kontynuował apele o pokój i wypowiadał się przeciwko wojnie. Oznajmił też, że nie boi się administracji USA i nie zamierza wchodzić z Trumpem w dyskusję. 

PAP

W obliczu porażki Viktora Orbána Rosja skupiła się na bagatelizowaniu znaczenia i możliwych skutków zmiany władzy na Węgrzech, przede wszystkim w odniesieniu do kontynuacji wojny z Ukrainą. Przedstawiciele rosyjskiej klasy politycznej i bliscy Kremlowi komentatorzy podkreślali, że wygrana opozycji to jedynie taktyczny sukces „Brukseli”, który nie rozwiązuje żadnego z fundamentalnych problemów, skazujących jakoby Unię Europejską na porażkę w jej konflikcie z Rosją. Wskazuje się, że zwycięzca wyborów – Magyar – wcale nie jest przychylniej nastawiony do Ukrainy niż dotychczasowy premier Orbán oraz że linia polityczna przyszłego węgierskiego rządu nie jest jasna i że najprawdopodobniej przyszły premier będzie – z pewnymi symbolicznymi korektami – kontynuował politykę pragmatycznej współpracy gospodarczej z Rosją.

Jednocześnie formułowane są prognozy dotyczące ostatecznego załamania relacji pomiędzy Europą i administracją Donalda Trumpa. Rosyjscy oficjele i komentatorzy zwracają uwagę, że odsunięcie od władzy na Węgrzech Orbána oznacza przejście tego państwa do głównego prounijnego nurtu politycznego w Europie, co będzie pogłębiało podziały między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi. Liczą przy tym, że klęska polityka demonstracyjnie popieranego przez administrację Trumpa (co unaoczniła wizyta wiceprezydenta J.D. Vance’a w Budapeszcie przed wyborami) przyczyni się do dalszego pogorszenia atmosfery w relacjach transatlantyckich, z korzyścią dla Moskwy. Należy zakładać, że Rosja będzie próbowała aktywnie sprzyjać temu pogorszeniu, kierując do USA – z wykorzystaniem kanałów zarówno oficjalnych, jak i propagandowych – przekaz skupiający się na podkreślaniu, że porażka Orbána to wynik rzekomych nacisków i manipulacji brukselskiego establishmentu.

Przyjęta przez Moskwę linia propagandowa bagatelizująca istotność zmiany władzy w Budapeszcie ostro kontrastuje z przedwyborczą propagandą Kremla. Przypisywała ona wyborom na Węgrzech fundamentalne wręcz znaczenie dla relacji Rosji z Zachodem. Sugeruje to, że Moskwa stara się obecnie ukryć swój zawód związany z klęską polityka uważanego przezeń za głównego lidera tych sił politycznych w Europie, które dla zakończenia wojny rosyjsko-ukraińskiej gotowe są wstrzymać wsparcie dla Ukrainy. Wzrost ich znaczenia (po zwycięstwie Roberta Ficy na Słowacji i Andreja Babiša w Czechach) stanowił ważny element w kalkulacji politycznej Kremla, pozwalającej mu wierzyć w ostateczne zwycięstwo nad Ukrainą. Klęska Orbána przynosi załamanie się tego trendu i oddala perspektywy realizacji strategii Rosji.

osw.waw.pl

Prof. Chwedoruk tonuje emocje. Swój komentarz do ultimatum Kaczyńskiego zaczyna od krótkiej lekcji historii.

— Prawo i Sprawiedliwość powstało na bazie traumy prawicy ukształtowanej w latach 90. Traumy wiecznych wewnętrznych podziałów ideologicznych i personalnych. Remedium na to okazało się być silne przywództwo Jarosława Kaczyńskiego, jego umiejętność tasowania politycznych kart, wygrywania przeciwko sobie różnych frakcji i dbania o to, by żadna nie wyrosła powyżej pozostałych — przypomina.

— Obok Jarosława Kaczyńskiego najbardziej rozpoznawalnym politykiem PiS jest teraz Mateusz Morawiecki. I dlatego pozbycie się Morawieckiego byłoby problemem. Nie chodzi wcale o to, że Morawiecki stworzyłby własną partię, która osiągnęłaby niebotyczny rezultat, ale dlatego, że podważyłoby to morale działaczy i wyborców. A także pogłębiłoby chaos towarzyszący tej partii i być może odebrało parędziesiąt czy paręset tysięcy głosów, które mogą zadecydować o ostatecznym wyniku wyborów — dopowiada.

ak więc należy odczytywać ultimatum Kaczyńskiego? — Jarosław Kaczyński zdaje się mówić: "Morawiecki tak, wypaczenia nie". Kaczyński akceptuje Morawieckiego w sytuacji, w której Morawiecki akceptuje reguły gry wewnątrz PiS.

Ostatnie zapowiedzi Morawieckiego m.in. tworzenia swojego stowarzyszenia mogą dowodzić, że były premier nie akceptuje tych reguł. Co Morawieckiemu daje siłę, by w tak ostry sposób stawiać się Kaczyńskiemu?

— To nie jest siła. To jest desperacja — kwituje politolog.

— Mateusz Morawiecki był premierem bardzo długo. W efekcie znają go wszyscy. Jest rzeczą drugorzędną, czy go lubią, czy nie i co deklarują w sondażach. Morawiecki jest jednym z nielicznych polityków na prawicy, którego głos dotrze do każdego. Paradoksalnie przy tych wszystkich atutach Morawiecki po 15 października przestał być komukolwiek do czegokolwiek w polskiej polityce potrzebny — zauważa prof. Chwedoruk.

Analityk podkreśla, że "Morawieckiego nie potrzebuje PiS, ponieważ miał być liberalnym reformatorem tej partii, a stał się żyrantem radykalnej polityki, dalekiej od wizji reform".

— W efekcie nie może być reformatorem, bo gwarantował radykalną wizję. Ale nie może też być radykałem, bo w PiS zawsze był postrzegany jako ciało obce — dodaje.

Zdaniem politologa, Morawiecki nie jest też potrzebny nikomu po prawej stronie. — Przez wiele lat wyborcy i działacze Konfederacji specjalizowali się w kontrze do rządu właśnie Mateusza Morawieckiego. Jest więc chyba ostatnim możliwym kandydatem na premiera, wspólnego rządu. Nie jest też oczywiście do niczego potrzebny Platformie ani Lewicy, bo jest politykiem z drugiej strony barykady.

onet.pl

Chociaż dyplomatyczne manewry, w tym wiadomości o tymczasowym zawieszeniu broni na linii Waszyngton-Teheran, nieco uspokoiły nastroje wśród giełdowych spekulantów – co widać po spadku notowań kontraktach na ropę – w świecie fizycznego handlu surowcem panuje ogromne napięcie. Ze względu na paraliż kluczowego szlaku przez Cieśninę Ormuz rafinerie muszą ostro walczyć o zabezpieczenie natychmiastowych dostaw.

Doprowadziło to do rzadko spotykanej anomalii: giełdowe wyceny (bazujące na kontraktach futures) żyją własnym życiem, a ceny na rynku kasowym (tzw. rynku spot), gdzie płaci się za fizyczny towar dostarczany bezzwłocznie, poszybowały w górę. Sytuację zaostrza fakt, że weekendowe rozmowy pokojowe zakończyły się fiaskiem, a Stany Zjednoczone grożą wzmocnieniem blokady irańskiego eksportu, co może objąć działania militarne w rejonie cieśniny.

Analitycy Investment Institute przy banku UniCredit zobrazowali ten problem, zestawiając ceny najbliższych kontraktów terminowych (ICE Brent) z cenami dla fizycznych dostaw ropy w Europie Północno-Zachodniej (tzw. wskaźnik Dated Brent). Różnica tych cen stała się w ostatnich dniach niespotykanie wysoka.

Analitycy przypominają, że w czasie pandemii COVID-19, gdy światowa gospodarka zamarła, a magazyny pękały w szwach, fizyczny surowiec był drastycznie tańszy niż w kontraktach terminowych. Sytuacja odwróciła się po inwazji Rosji na Ukrainę – strach przed załamaniem podaży z kierunku wschodniego wywindował ceny surowca z bieżącą dostawą.

Jednak to, co dzieje się teraz w związku z wojną w Iranie, przyćmiewa wydarzenia z ostatnich lat. Nabywcy na rynku fizycznym są dziś zmuszeni płacić gigantyczną premię za możliwość otrzymania namacalnego towaru z Morza Północnego w najbliższym czasie.

Sytuację tę w żargonie rynków finansowych określa się jako backwardation. W stabilnych warunkach gospodarczych standardem jest zjawisko odwrotne (contango), gdzie surowiec z odroczonym terminem dostawy jest droższy, by zrekompensować koszty jego magazynowania w czasie. Obecnie jednak skrajny strach przed niedoborami odwrócił tę krzywą. Tak wysokie premie na rynku natychmiastowym ograniczają pole do spadków cen na giełdach i sprawiają, że rynek jest niezwykle podatny na powrót silnego backwardation, jeśli tylko napięcia zbrojne znów się nasilą.

Mimo deklaracji Donalda Trumpa o rychłym odblokowaniu Cieśniny Ormuz (przez którą przed eskalacją przepływała jedna piąta światowej ropy), rynek fizyczny zupełnie nie wycenia tego optymistycznego scenariusza. Ewentualne polityczne rozejmy nie rozwiążą problemu z dnia na dzień. Zniszczona infrastruktura, zawyżone stawki ubezpieczeń statków oraz chroniczne zatory logistyczne sprawiają, że fizyczny dostęp do ropy będzie poprawiał się bardzo opornie i nierównomiernie. Europejskie rafinerie, zamiast liczyć na dyplomatyczne zabiegi, w tej sytuacji godzą się na przepłacanie za towar tu i teraz.

bankier.pl

Absolutnie najważniejsze w tym kontekście będzie cofnięcie weta dla ogromnej unijnej pożyczki dla Ukrainy ustalonej jeszcze pod koniec 2025 roku. Opiewa ona na 90 miliardów euro i jest absolutnie kluczowa dla utrzymania ukraińskiego budżetu na powierzchni w latach 2026-27. Bez niej już w tym miesiącu Ukraina miała zacząć odczuwać brak pieniędzy, ponieważ normalne dochody jej budżetu pozwalają pokryć jedynie około połowy potrzeb. Wydatki na ten rok zaplanowano na poziomie 97,5 miliarda euro (wydatki na wojsko to około połowy tej kwoty), podczas gdy przychody na zaledwie 59 miliardów. Przy czym według oceny Sławomira Matuszaka z Ośrodka Studiów Wschodnich i tak budżet jest nierealny, ponieważ chociażby zakłada niższe wydatki na wojsko niż faktycznie wydano w 2025 roku. Czyli tak jakby w jakiś sposób udało się w tym roku prowadzić wojnę taniej niż w ubiegłym, co jest mało realne.

Pożyczka unijna ma pokryć 2/3 potrzeb Ukraińców w latach 2026-27. Resztę pieniędzy mają przekazać państwa grupy G7. Początkowo w 2025 roku UE miała pomysł pozyskać te 90 miliardów głównie z zajęcia rosyjskich funduszy państwowych zamrożonych w unijnych instytucjach finansowych po wybuchu wojny. Ten pomysł jednak upadł ze względu na brak zgody szeregu państw UE, obawiających się skutków prawnych i finansowych takiego kroku w dłuższej perspektywie. Protezowym rozwiązaniem jest więc pożyczenie tych 90 miliardów na rynku. UE ma gwarantować ich spłatę i póki co ponosić koszty obsługi. Spłata ma nastąpić po wojnie, pod warunkiem, że Ukraina uzyska reparacje od Rosji. Co oznacza, że z dużym prawdopodobieństwem nigdy i to państwa unijne będą musiały spłacić ten dług.

Orban początkowo zgodził się na taki mechanizm, choć razem z Czechami i Słowacją wywalczył wyjątek, na mocy którego Węgry nie musiały ponosić kosztów tej pożyczki. Było to kluczowe ustępstwo, w zamian za które miał zobowiązać się nie wetować rozwiązania. W marcu jednak i tak to zrobił, argumentując że Ukraińcy zaatakowali pośrednio jego państwo, odcinając dostawy rosyjskiej ropy nitką ropociągu przyjaźń biegnącą przez Ukrainę. Faktycznie dostawy ustały, ponieważ rosyjski dron uszkodził jedną z przepompowni. Według Orbana, Ukraińcy zwlekali jednak z naprawami. Te mają się zakończyć "wiosną". Ponadto Orban uczynił retorykę antyukraińską jednym z filarów swojej przegranej kampanii wyborczej, więc o ugodzie nie mogło być na razie mowy. Teraz wszystko się zmieniło. TISZA wstępnie deklarowała szybkie wycofanie weta w tej sprawie.

Podobna ulga może nastąpić w mniejszym programie Europejska Inicjatywa dla Pokoju (EPF). Utworzono go jeszcze przed wojną w Ukrainie z zamiarem udzielania wsparcia różnym państwom, aby zapobiegać konfliktom. Po napaści Rosji Ukraina stała się błyskawicznie priorytetowym odbiorcą pomocy poprzez ten mechanizm. Planowano używać go między innymi do płacenia państwom członkowskim za starszy sprzęt wojskowy przekazany Ukrainie. Większość pieniędzy miała pochodzić z odsetek od wspomnianych wcześniej zamrożonych w UE rosyjskich funduszy budżetowych. Węgry się temu sprzeciwiały i złożyły dwa pozwy do unijnych sądów, aby blokować wypłatę pieniędzy i z nadzieją uzyskania wyroku, który umożliwiłby trwałe zawetowanie tego rozwiązania. Wyroków jeszcze nie ma.

Polska nie otrzymała z tego powodu około dwóch miliardów euro, o czym mówił w marcu premier Donald Tusk. To pieniądze za nasz starszy sprzęt wojskowy o radzieckich korzeniach, który głównie w latach 2022-23 przekazaliśmy Ukraińcom.

(...)

Poważną pośrednią ulgę Ukrainie przyniesie też na pewno znacząca zmiana nastawienia Węgier wobec Rosji. Po pierwsze w kwestii nakładania unijnych sankcji. Orban od lat był głównym hamulcowym co ostrzejszych działań UE w tym zakresie. W lutym zawetował 20. rundę dodatkowych sankcji na Rosję, choć nie zablokował w marcu cyklicznego odświeżenia tych już obowiązujących. Dwa razy w roku wszystkie 27 państw wspólnoty musi za tym zgodnie zagłosować, aby trwały. Jest to okazja do targów nad tym, kogo by z listy podmiotów lub osób objętych sankcjami usunąć. Na przykład według śledztwa portalu "Vsquare" w 2024 roku szef węgierskiego MSZ Peter Szijjártó koordynował ze swoim rosyjskim odpowiednikiem Siergiejem Ławrowem starania na rzecz usunięcia z listy osób objętych sankcjami siostry jednego z bliskich Władimirowi Putinowi oligarchów, Aliszera Usmanowa. Węgrom udało się tego ostatecznie dopiąć podczas kolejnej rundy odświeżania sankcji na początku 2025 roku.

Nowy rząd Węgier najpewniej nie będzie jednak otwarcie proukraiński. Jak mówił jeszcze przed wyborami  w rozmowie z Gazeta.pl dr Andrzej Sadecki z Ośrodka Studiów Wschodnich, lata propagandy mediów kontrolowanych przez rząd ugruntowały już nastawienie Węgrów wobec Ukrainy. Nie jest ono pozytywne. Przeważać ma przekonanie, że od wojny lepiej trzymać się z daleka. Tisza, w ocenie eksperta, nie będzie szła wbrew tym nastrojom społecznym. Owszem, przestanie blokować pomoc unijną i zdystansuje się wobec Moskwy, ale Budapeszt nie stanie się autentycznym sojusznikiem Kijowa. Raczej będą to relacje poprawne.

Ma to się w ocenie Sadeckiego przejawić także w negocjacjach nad akcesją Ukrainy do UE. Ich faktyczne rozpoczęcie też było już od lat blokowane przez Fidesz. Tisza blokadę najpewniej zniesie, ale to nie będzie oznaczać, że jest fanem wizji Ukrainy w UE. Wręcz przeciwnie, można się spodziewać sceptycznego i protekcjonistycznego nastawienia.

gazeta.pl

Jak podał w niedzielę „WSJ”, powołując się na swoje źródła, Arabia Saudyjska zwróciła się do koncernów Hanwha i LIG Nex1 o możliwość przyspieszenia dostaw systemów ziemia-powietrze M-SAM (Cheongung II). Rijad miał także kontaktować się z Japonią w sprawie pozyskania amerykańskich rakiet przechwytujących do wyrzutni Patriot.

O dodatkowe rakiety przechwytujące wnioskowały również Zjednoczone Emiraty Arabskie, które niedawno użyły południowokoreańskiego systemu do obrony przed irańskim atakiem.

Według „WSJ” Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie prowadzą też obecnie rozmowy z ukraińskimi producentami uzbrojenia.

„Amerykański przemysł obronny nie zwiększył wystarczająco mocy produkcyjnych, pomimo wzrostu popytu, dlatego firmy ze Stanów Zjednoczonych mogą stracić potencjalne kontrakty” – ocenił „WSJ”.

PAP

Pomiędzy styczniem a marcem całkowite dochody państwa zmniejszyły się o 8,2%, i wyniosły 8,3 biliona rubli, podczas gdy wydatki wzrosły o 17%, osiągając poziom 12,9 biliona rubli. W sektorze energetycznym odnotowano spadek dochodów z ropy i gazu o 45%, do kwoty 1,4 biliona rubli. Przychody z podatków w sektorach niezwiązanych z ropą i gazem wzrosły o 7,1%, osiągając 6,9 biliona rubli, jednak nie wystarczyło to do zrekompensowania spadku dochodów z węglowodorów oraz rosnących kosztów zobowiązań krajowych i wojskowych.

Pomimo przekroczenia rocznego celu deficytu już w pierwszym kwartale, rosyjskie Ministerstwo Finansów poinformowało, że budżet jest realizowany "zgodnie z docelowymi parametrami strukturalnego deficytu". Władze najprawdopodobniej spodziewają się ożywienia gospodarczego w połowie roku, napędzanego rosnącymi cenami energii wywołanymi wojną na Bliskim Wschodzie.

Według obliczeń agencji Reuters, w kwietniu główne dochody Rosji z podatku naftowego mają ulec podwojeniu, osiągając poziom 700 miliardów rubli (9 miliardów dolarów). Stanowi to istotne wsparcie dla rocznego celu, jakim jest zgromadzenie 7,9 biliona rubli z podatków od wydobycia kopalin. Rosja, będąca drugim największym eksporterem ropy na świecie, może zwiększyć wpływy w wyniku wysokich cen tego surowca. Ostateczna wielkość dodatkowych dochodów uzależniona jest od czasu trwania wojny amerykańsko-izraelskiej przeciwko Iranowi.

Jak dodatkowo czytamy w komunikacie rosyjskiego Ministerstwa Finansów, "z dniem 1 marca 2026 r. miesięczne transakcje kupna/sprzedaży walut obcych i złota zostały zawieszone do 1 lipca 2026 r. z powodu generowania dodatkowych (utraconych) dochodów z ropy naftowej i gazu. Decyzja ta została podjęta w związku z planowanymi zmianami parametru bazowej ceny ropy naftowej, mającymi na celu zwiększenie stabilności finansów publicznych i wzmocnienie systemu finansowego kraju. Po wznowieniu transakcji, szczegóły rozliczeń zostaną ustalone z uwzględnieniem wielkości odroczonych transakcji kupna/sprzedaży walut obcych i złota".

bankier.pl

Na przełomie lutego i marca odbyłem kolejną podróż studyjną na Ukrainę. Jej celem była ocena charakteru wojny oraz kierunku, w którym zmierza. Poniżej moje obserwacje, poszerzone o wydarzenia z ostatnich 45 dni.

Rok temu napisałem tutaj nitkę, której głównym przesłaniem było to, że Ukrainę czekają bardzo ciężkie miesiące — głównie ze względu na problemy z mobilizacją, ale też szeroko pojętą organizację walki.

Od tego czasu Rosjanie zdobyli aglomerację pokrowsko-myrnohradzką i weszli do Łymania. Zajmując Siewiersk, znaleźli się ok. 20 km na wschód od Kramatorska i Słowiańska.

Skala zdobyczy terytorialnych w obw. Zaporoskim (kierunek Hulajpole) przełożyła się na sukces operacyjny, którego jednak Rosjanie nie byli w stanie w pełni wykorzystać.

Na południe od Zaporoża znajdowali się w odległości 15–20 kilometrów od miasta. W rezultacie, mimo bardzo dużych strat, rosyjskie zdobycze terytorialne w 2025 r. były o ok. 30% większe niż w 2024 r. Rok 2026 rozpoczął się więc nie tylko z poważnie uszkodzonym systemem energetycznym Ukrainy, ale też z utrwaloną rosyjską inicjatywą strategiczną na większości kierunków.

Mimo to początek roku był dla Ukrainy relatywnie udany i wiele wskazuje na to, że ten trend nie musi się odwrócić wraz z nadejściem wiosny.

Po pierwsze, moim zdaniem ukraiński kontratak na kierunku Hulajpole (koniec stycznia) był bardzo skuteczny. Ukraińcy nie tylko odepchnęli Rosjan za rzekę Hajczur, ale też według naszych szacunków Rosjanie utracili ok. 400–500 km².

Były to największe ukraińskie zdobycze od czasu operacji kurskiej latem 2024 r. W ciągu 6 tygodni Ukraińcy cofnęli rosyjskie zdobycze o kilka miesięcy.

Mimo problemów z koordynacją i niepełnej realizacji celów, operacja była dużym sukcesem taktycznym. Pokazała, że przy odpowiednim rozpoznaniu i integracji artylerii oraz dronów możliwe jest częściowe przywrócenie manewru wojsk zmechanizowo-motowych. To może być model (po dopracowaniu) dla przyszłych operacji.

Idąc dalej, mobilizacja generuje większe siły, a skala dezercji oraz przypadków samowolnego oddalania się z jednostek maleje. Najważniejsze jest jednak to, że siły lądowe przestały się kurczyć i przynajmniej na poziomie stanów osobowych mamy stabilizację, choć te stany są bardzo niskie.

Dzięki artylerii, dronom oraz KABom, Rosjanie posiadają przewagę w strefie 20–80 km. Tutaj natomiast przewiduję bardzo duże zmiany w następnych 3–6 miesiącach. W ostatnich paru tygodniach z większą częstotliwością pojawiają się filmiki pokazujące ukraińskie uderzenia na średnim dystansie, do 100 km za FLOTem. Jest to bardzo pozytywna ewolucja ukraińskich zdolności do niszczenia rosyjskich celów na głębokim zapleczu. Dodatkowo ukraińskie cykle decyzyjne są po prostu szybsze. Ukraińcy lepiej też używają dronów (w skali całego frontu), a część jednostek jest na naprawdę świetnym poziomie. Różnice w produkcji dronów są jednak bardzo duże: 480–500 tys. vs 250–300 tys. Miesięcznie na korzyść Rosjan.

Trzeciego października 2025 r. Ukraińcy przeprowadzili pierwszy atak dronowy na zakłady chemiczne. Od tego czasu takich ataków było 19, z czego aż 13 od początku roku. Te ataki stanowią część systematycznej kampanii przeciwko rosyjskiej bazie przemysłowej, a tego typu obiekty pełnią kluczową rolę w produkcji komponentów dla przemysłu zbrojeniowego, w tym materiałów wybuchowych, paliw oraz prekursorów dla amunicji i systemów rakietowych.

Dobrze też widzieć kilkukrotne ataki na te same cele przemysłowe czy związane z eksportem ropy i gazu. Od momentu amerykańsko-izraelskiego ataku na Iran, Ukraińcy przeprowadzili co najmniej 7 ataków na rafinerie oraz porty w obw. Leningradzkim służące do eksportu węglowodorów. Częste ”rewizyty” spowodują, że Rosjanie nie będą mogli w pełni wykorzystać wysokich cen ropy na światowych rynkach. Rosyjskie braki w amunicji przeciwlotniczej oraz lepsza organizacja ukraińskich ataków powodują, że ich skuteczność będzie prawdopodobnie rosła.

Z ocen mniej pozytywnych: Zajęcie Siewerska oraz dalsze rosyjskie postępy terytorialne na wschód aglomeracji Kramatorsko-Słowiańskiej pozwoliły Rosjanom na zbliżenie się na odległość ok. 15 km od granicy Kramatorska. Wschodnie obrzeża miasta są ostrzeliwane przez rosyjską artylerię polową oraz drony. Jeśli Rosjanie będą postępować według swojego typowego planu, to wraz z zajęciem kolejnych miejscowości, będą próbować odciąć całą aglomerację od zaopatrzenia, poprzez ataki dronów na główne linie komunikacyjne. W zasadzie ma już to miejsce, ale intensywność tych uderzeń jest mała i ograniczona tylko do drogi łączącej Izium ze Słowiańskiem. Oprócz prób podejścia do aglomeracji ze wschodu, atakujący prawdopodobnie spróbują też zbliżyć się do Słowiańska od północy i północnego zachodu, aby zasięgiem swoich dronów objąć większą liczbę dróg wiodących do miasta. Ciężko jest z całą pewnością oszacować, jak będzie przebiegać rosyjska „ofensywa” wiosenno-letnia, ale widać, że lekcje z poprzednich lat nie zostały odrobione. Rozbicie ataków pancerno-zmechanizowanych skończy się powrotem do prób ciągłej infiltracji. Dużo sprzecznych informacji pojawia się ws. rosyjskich stanów osobowych. Z jednej strony wiele jednostek odczuwa ich niedobór, ale z drugiej są znaki wskazujące, że Rosjanie przygotowują siły na zapleczu. Jedno nie wyklucza drugiego, natomiast informacji o tym, że Rosjanom w ostatnich miesiącach osłabł nabór, pojawia się coraz więcej.

Mimo utrzymującej się rosyjskiej inicjatywy strategicznej i postępów terytorialnych w 2025 r., początek 2026 r. przyniósł wyraźne oznaki stabilizacji po stronie Ukrainy.

(...)

x.com/konrad_muzyka

➡️Od kilku lat toczy się dyskusja na temat stosunku żołnierzy rosyjskich poległych w akcji (KIA) do rannych w akcji (WIA), przy czym powszechnie przytaczane szacunki wahają się od 1:2 do 1:5.

➡️Podczas niedawnej wizyty na linii frontu w kierunku Pokrowska rozmawiałem z oficerem Sił Zbrojnych Ukrainy, który przedstawił aktualną, terenową ocenę tego stosunku.

😳Zdumiewający – nawet dla mnie!

🚨Według jego relacji obecny stosunek KIA do WIA dla sił rosyjskich w tym sektorze wynosi około 1:0,5 –, co oznacza, że na każdych dwóch zabitych żołnierzy przypada tylko jeden ranny.

➡️Ocena ta nie jest przedstawiana jako oszacowanie teoretyczne, ale jako obserwacja empiryczna wynikająca z analizy tysięcy ukraińskich filmów o strajku i inwigilacji.

➡️Mechanizm stojący za tą dynamiką wydaje się być następujący: zaraz po ukraińskich uderzeniach początkowy stosunek przypomina bardziej konwencjonalny 1:2 (jeden zabity, dwóch rannych). Jednak ze względu na widoczny brak skutecznej ewakuacji medycznej (MEDEVAC) i zorganizowany łańcuch odzyskiwania ofiar po stronie rosyjskiej, wielu rannych żołnierzy nie otrzymuje w odpowiednim czasie pomocy medycznej. 

🚨W rezultacie znaczna część początkowo rannych ulega obrażeniom w ciągu kilku godzin, skutecznie odwracając tę proporcję.

➡️W praktyce sugeruje to, że rosyjscy żołnierze, którzy są nawet umiarkowanie ranni, mają jedynie ograniczone szanse na przeżycie, ewakuację i ostateczny powrót do służby.

➡️W ujęciu liczbowym dla kierunku Pokrowska przekłada się to na szacunkową dzienną liczbę ofiar śmiertelnych wśród sił rosyjskich – wynoszącą około 50 KIA i 25 WIA, co daje łącznie około 75 ofiar (“losses”) dziennie, według oficjalnych ukraińskich raportów wojskowych.

x.com/JulianRoepcke

"Kochający wolność naród węgierski zdecydowanie opowiedział się za demokracją i rządami prawa. Gratuluję im i Peterowi Magyarowi, nowemu premierowi Węgier" — napisał szef komisji sił zbrojnych w Senacie USA Roger Wicker w platformie X. "[Węgrzy] odrzucili zgubny wpływ Władimira Putina, najokrutniejszego dyktatora świata, i sami zdecydowali o swojej przyszłości" — dodał. Zaznaczył, że liczy na "jeszcze silniejszą przyjaźń między Stanami Zjednoczonymi a naszymi pozostałymi sojusznikami z NATO".

Radość z wyniku wyborów parlamentarnych na Węgrzech wyraził też republikański kongresmen Joe Wilson, współprzewodniczący Komisji Helsińskiej [właśc. Komisji ds. Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie]. On także przedstawił porażkę premiera Węgier Viktora Orbana jako odrzucenie przez Węgrów rosyjskich wpływów.

"Gratulacje dla narodu węgierskiego za odrzucenie zgubnego wpływu Rosji i Chin! Jako młody chłopak inspirowałem się odważnym sprzeciwem narodu węgierskiego wobec Sowietów. Przyszłość Węgier należy do Węgrów" — napisał.

(...)

Amerykańska administracja w bezprecedensowo wyraźny i otwarty sposób wzywała Węgrów do głosowania na Orbana. Trump co najmniej pięciokrotnie udzielił Orbanowi poparcia w wyborach, a dzień przed głosowanie sugerował nawet, że jest gotów wykorzystać "potęgę amerykańskiej gospodarki" do pomocy węgierskiej gospodarce. W ramach poparcia dla Orbana wizytę przed wyborami złożyli na Węgrzech także wiceprezydent USA J.D. Vance i sekretarz stanu Marco Rubio.

(...)

Ugrupowanie Petera Magyara TISZA — według wyników obliczonych na podstawie niemal 99 proc. przeliczonych głosów — może liczyć na 138 mandatów w liczącym 199 miejsc parlamencie Węgier. Koalicja Fidesz-KDNP pod przewodnictwem Orbana otrzymała 55 mandatów. Do parlamentu wejdzie też skrajnie prawicowa partia Mi Hazank, która może liczyć na sześć miejsc. Wynik Tiszy daje jej większość niezbędną do zmiany konstytucji oraz ustaw przyjętych przez rząd Orbana przez 16 lat, gdy pozostawał u władzy. Orban pogratulował zwycięstwa rywalowi.

onet.pl